Black tie is een dress code welke met name bedoeld is voor evenementen welke ‘s avonds plaatsvinden. Black tie kan worden gezien als formeler dan tenue de ville en minder formeel dan white tie. De naam black tie is afgeleid van de voorgeschreven kleur van de vlinderdas van de man. Ook voor black tie geldt dat deze aan verandering onderhevig is. Het was van origine een dresscode die slechts ‘s avonds (na zessen) geldt maar het is tegenwoordig niet ongebruikelijk dat een black tie event al in de namiddag begint. Zo strikt als black tie is omschreven voor de man, zo gebrekkig is de omschreven conventie voor de vrouw.

Vuistregels:
Om de veelomvattendheid van de mogelijkheid van black tie voor dames te illustreren, zal ik Debrett’s citeren. Debrett’s is dé definitieve autoriteit in het Verenigd Koninkrijk op het vlak vlak van etiquette. Ten aanzien van black tie schrijven zij:

“[black tie] is infinitely more complicated, as its presence on a card can signify any level of dress, ranging from a little lycra number to just sub-white-tie levels of splendour. The old clearly defined distinctions between dinner and dance dresses have largely disappeared and their place has been taken merely by confusion.”

Ook hier geldt de vuistregel dat de kleding wordt afgestemd op de gastheer c.q. gastvrouw alsmede de gelegenheid welke wordt bezocht. De uitnodiging zelf zal vaak de meeste aanwijzingen bevatten. Een eenvoudige borrel 18:30 tot 20:30 rechtvaardigt weinig meer dan de bekende little black dress. Een meer overvloedige affaire ter viering van een jubileum of het behalen van een graad, die bestaat uit drankjes, diner en dansen, rechtvaardigt een veel formeler jurk. Des te groter de inspanning van de gastvrouw, des te groter de mate van formaliteit die van de gast verwacht wordt.

Aan de overkant van de oceaan is de verwarring overigens niet minder groot. Emily Post’s Etiquette komt niet verder dan een: “formal evening dress or short, dressy cocktail dress” . Nauwelijks verder komt Letitia Baldrige’s boek wat daar een lijst van mogelijkheden aan toevoegt op het vlak van handtassen, sieraden en schoenen.

De verschillende opties, onduidelijk als ze soms zijn, naast elkaar leggen levert wel een redelijk duidelijk beeld op van welke keuzes gemaakt kunnen worden. Daarbij is eigenlijk de belangrijkste keuzefactor welke mate van formaliteit voor het evenement gewenst is.

Traditionele black tie:
Van origine wordt een lange jurk als formeler gezien dan een korte jurk maar dat onderscheid is rap aan het verdwijnen. Door de jaren heen is de variatie in jurken voor black tie gelegenheden groot geweest. Traditioneel werd er gekozen voor een dinner dress welke tot op de enkels valt of een tea dress welke net beneden het midden van de kuiten valt. Bij de jurk werd vaak een omslagdoek of stola gedragen met halflange handschoenen en avondschoenen met een hoge hak. De handschoenen worden uitgedaan bij het consumeren van een hapje eten maar mogen aanblijven bij het consumeren van een drankje. Uitzondering hierop is wanneer gekoelde dranken worden geschonken, in dat geval zou de condens van het glas de handschoenen nat kunnen maken en dat is niet acceptabel. Een omslagdoek is een aanrader als de temperatuur wat onaangenaam is, het dragen van een jasje boven de jurk geldt als ‘not done’.

Gebruikelijk is dat de jurk daarbij een ingetogen kleurenpallet heeft. Traditioneel worden de kleuren zwart, donkerblauw en donkerrood veel gedragen in de avond. In namiddag en vooravond werden ook wel witte en crèmekleurige jurken veel gedragen.

Het dragen van juwelen is gebruikelijk. Hierbij kan worden gekozen voor redelijk uitbundige sieraden welke overduidelijk aanwezig zijn. Het volume van de sieraden dient echter niet uitbundig te zijn, dat is gereserveerd voor white tie. Voor een eenvoudige gelegenheid welke een borrel nauwelijks overstijgt, kan beter worden gekozen voor minder aanwezige sieraden.

Een kleine tas is toegestaan. Zijde, satijn, peau de soie, fluweel of brokaat worden daarbij als geschikte materialen gezien.

Moderne black tie:
Hoewel er voor dames zeker zoveel eisen zijn aan deze dresscode als voor de heren, mag de vrouw -bij wijze van spreken- alles uit de kast halen. Waar de man al wordt geremd in zijn creativiteit bij de kleur van de vlinderdas, mag de vrouw alle remmen losgooien bij het samenstellen van de stijl en kleur van de jurk.

Een avondjurk is eigenlijk verplicht maar een chiquere variant van de cocktailjurk is tegenwoordig vrijwel zonder meer geaccepteerd. Een cocktailjurk dient daarbij ongeveer op de knie te vallen. De keuze voor een avondjurk of cocktailjurk is daarbij met name afhankelijk van wat de draagster prettig acht. Boven alles dient een jurk goed te passen en beslist niet te krap te zijn. Besteed enige zorg en aandacht aan de keus, dan is het vrij lastig om een faux pas te maken.

Het dragen van een jasje boven de jurk geldt nog steeds als een getuigenis van gebrek aan stijlkundige kennis. Het gebruik van een omslagdoek is derhalve aanbevolen, stola’s worden ook nog wel gedragen maar kunnen als ouderwets worden gezien. Houdt er overigens ook rekening mee dat stola’s soms van bont zijn gemaakt en dat een dergelijk materiaal in sommige kringen niet in de smaak zal vallen.

Schoenen met een hoge hak van minimaal vier centimeter zijn een must, evenals halflange handschoenen. Ook heden ten dage geldt dat de handschoenen uit worden gedaan bij het consumeren van een hapje eten. Een bescheiden tasje voor het bewaren van alle essentialia is zonder meer acceptabel.

Een black tie evenement is ook de uitgelezen gelegenheid om je sieraden aan te trekken en zowel letterlijk als figuurlijk te schitteren. De omvang van de sieraden dient niet te groot te zijn, dat is nog steeds meer iets voor white tie. Iets als oorbellen met een schitterende steen en armband of simpeler knopoorbellen en een simpele gouden of zilveren ketting zijn daarbij de standaard. Bij twijfel geldt dat minder altijd beter is, wees zonder meer zeker dat je niet de gastvrouw overtreft!

Black tie optional:
Nu weet je wat een geschikte keuze is voor een black tie gelegenheid. Het komt echter ook steeds vaker voor dat op de uitnodiging ‘black tie optional’ of ‘black tie invited’ wordt gezet. Dat betekent dat black tie gewaardeerd wordt, sterker nog: de voorkeur heeft, maar niet verplicht is. De gastheer en/of gastvrouw zullen zelf wel altijd in black tie gekleed gaan. Het is echter geen vrijbrief om zonder meer alles aan te trekken wat je zelf wilt. Waar black tie een optie is, geldt tenue de ville eigenlijk altijd als ondergrens. Alles wat ook maar enigszins riekt naar (smart) casual moet je in een dergelijk geval links laten liggen.

Het is tegenwoordig ook niet langer ongebruikelijk dat black tie geldt als een dresscode overdag voor bruiloften. Dit is echter met name in de V.S. populair en wordt door velen gezien als iets wat geen navolging verdient. In het hedendaags tijdsgewricht is het echter niet iets waar krampachtig over dient te worden gedaan.