Er zijn weer wat nieuwe ontwikkelingen rondom het afschaffen van het nationaliteitsvereiste voor benoeming tot notaris. In een eerder voorgestelde wetswijziging uit juni dit jaar werd voorgesteld om het nationaliteitsvereiste geheel te laten vallen, maar naar uitdrukkelijke wens van de Eerste Kamer wordt dit dus veranderd.

Het nationaliteitsvereiste:
Momenteel kennen we in Nederland het vereiste dat iemand die tot notaris benoemd wil worden de Nederlandse nationaliteit moet hebben. In een eerder wetsvoorstel werd het nationaliteitsvereist geheel geschrapt. Dat betekent dus niet alleen voor notarissen uit andere EU-lidstaten maar voor notarissen uit de hele wereld. De Eerste Kamer vond dit te ver gaan.

De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie zegde toe dat zo spoedig mogelijk een nieuw wetsvoorstel zou worden ingediend. Dat is dus inmiddels gebeurd. De eerdere wet van 18 juni 2012 zal daarmee niet in werking treden en wordt via dit wetsvoorstel ingetrokken. Overigens heeft de staatssecretaris in een aparte brief aangegeven dat personen die niet de nationaliteit van een EU- of EER-land bezitten, niet tot notaris kunnen worden benoemd ongeacht of zij beschikken over een EG-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen.

Internationale ontwikkelingen:
Qua internationale ontwikkelingen en regelgeving is met name Europese regelgeving van belang. Verreweg het belangrijkste is daarbij artikel 43 EG-Verdrag (thans artikel 49 VWEU). Deze regelt het beginsel van vrijheid van vestiging. Op 1 december 2011 oordeelde het HvJEU in een inbreukzaak al dat Nederland door het stellen van een nationaliteitsvereiste in strijd handelde met artikel 43 EG-verdrag.

Dit verschijnsel gebeurde in heel Europa. De Europese Commissie stelde soortgelijke inbreukprocedures in tegen onder meer Duitsland, België en Frankrijk. Inmiddels hebben de meeste landen de strikte nationaliteitseis laten vervallen en die vervangen voor de eis van Unie-burgerschap dan wel de nationaliteit van één van de leden van de EER.

Met dit wetsvoorstel sluit Nederland internationaal aan door in de afschaffing van de nationaliteitseis voor de benoeming tot notaris niet verder te gaan dan in Unieverband noodzakelijk is.

Conclusie:
Met dit wetsvoorstel sluit Nederland aan bij de wensen van de Eerste Kamer, de ontwikkelingen in andere EU/EER landen en conformeert zij zich aan de rechtspraak van het HvJEU. Het mes snijdt op deze manier aan twee kanten. Enerzijds verdwijnt een onnodige belemmering voor het vrij verkeer van diensten en vrijheid van vestiging door werknemers of zelfstandige beroepsbeoefenaren zich ook hier te kunnen laten vestigen. Anderzijds wordt uitgesloten dat onderdanen met de nationaliteit van een derde land die geen aanspraak kunnen maken op het EU-regime, zich in Nederland kunnen vestigen als notaris.

Het veranderen van de nationaliteitseis heeft naar verwachting weinig invloed op de kwaliteit van het notariaat. Iemands nationaliteit vormt immers geen enkele aanvullende garantie op het wettelijk stelsel van kwaliteit en integriteit.

Overigens moet iemand nog steeds de Nederlandse taal voldoende machtig zijn. Het instellen van een taalvereiste zou gezien kunnen worden als een vorm van indirecte discriminatie in de zin van artikel 18 VWEU. Het is echter gerechtvaardigd omdat het is gebaseerd op objectieve overwegingen die los staan van de nationaliteit van de betrokken personen, en noodzakelijk en proportioneel is om het notarisambt in Nederland te kunnen uitoefenen.

Bron:
Voorstel van wet (Kamerstukken II 2012-2013, 33419, nr.2) via officielebekendmakingen.nl
Memorie van toelichting (Kamerstukken II 2012-2013, 33419, nr.3) via officielebekendmakingen.nl
HvJEU C‑157/09
Eerste Kamer voor afschaffing nationaliteitsvereiste notaris via knb.nl

Comments closed.