Het moge duidelijk zijn na de vele publicaties over het onderwerp dat de overheid het jachtseizoen op bankiers geopend heeft. In de lange lijst (voorgestelde) maatregelen is nu een begin gemaakt met bankierseed en de maatregelen voor transparanter hypotheektarieven. Deze maken beide deel uit van het plan van 40 voorgestelde maatregelen om de financiële sector aan te pakken.

Bankierseed:
De bankierseed moet een soortement moreel-ethische verklaring worden die moet worden afgelegd door bankiers en mensen die werkzaam zijn voor een financiële instelling. Hiermee wordt aansluiting gezocht bij de eed zoals die op dit moment al geldt voor ambtenaren.

Van het dagelijks bestuur, wordt nu reeds vereist dat zij een geschiktheids- en betrouwbaarheidstoets doorlopen bij de AFM en DNB. Vanaf 1 juli van dit jaar zullen ook commissarissen en leden van de raad van toezicht deze toetsing doorlopen. Tevens zullen personen in andere sleutelfuncties bij verzekeraars op hun geschiktheid worden getoetst. Voor deze laatste groep is een wetsvoorstel in de maak wat met een beetje geluk voor het zomerreces ingediend is.

De bedoeling is dat de bankierseed deel gaat uitmaken van de geschiktheidstoetsprocedure. Daarvoor is in het wijzigingswetsvoorstel financiële markten 2013 een grondslagbepaling opgenomen die het mogelijk maakt om in een ministeriële regeling nadere regels te stellen over de eed. Het niet naleven of afleggen van de eed kan betekenen dat iemand niet langer geschikt kan zijn om zijn functie uit te oefenen.

Voor de overige groepen personen die hierboven niet zijn genoemd is de bedoeling dat financiële instellingen zelf een eed gaan afnemen van werknemers.

De bedoeling is dat de eed de volgende elementen zal omvatten, aldus de brief van de minister:

  • het integer en zorgvuldig uitoefenen van de functie
  • het maken van een zorgvuldige afweging tussen belangen van partijen die bij de onderneming betrokken zijn, in het bijzonder die van de klanten en de maatschappij
  • het centraal stellen van het belang van de klant
  • het naleven van wetten, reglementen en gedragscodes
  • het behouden en bevorderen van het vertrouwen in de financiële sector.

Voor de eerste groep personen zal exact worden omschreven hoe de eed dient te luiden. Voor de groep overige personen krijgen instellingen dus een zekere mate van beleidsvrijheid over hoe deze precies gaat luiden.

Effectiviteit:
De bankierseed wordt aangeprijsd als een middel om een cultuuromslag te bewerkstelligen. Ik heb altijd enige reserveringen bij het plan zoals het er nu ligt. Zoals het er nu ligt, is het de bedoeling dat iedereen die bij een financiële instelling komt te werken een dergelijke eed aflegt. Ik vraag me af of een dergelijke eed voor degenen die hem af moeten leggen een voelbaar moreel gewicht heeft als de eed van Hippocrates voor artsen of de eed die bijvoorbeeld advocaten en notarissen afleggen. Dit zijn beroepsgroepen waar mensen vaak jaren voor hebben gestreden en geleerd om erbij te horen. Er moet al sprake zijn van een aanzienlijke drive omdat er grote en zware en lange opleidingen aan vooraf gaan. Een eed is dan een soort moment suprème.

Een financiële instelling heeft een hele waslijst aan personeel waarvoor ik mij afvraag of een dergelijke eed om te beginnen nuttig is en ten tweede dezelfde voelbare gravitas heeft. Overigens vermoed ik dat dat zeker wel het geval zal zijn bij functiebekleders van eerstgenoemde groep in de brief.

Aan de andere kant kan het nooit kwaad om mensen er goed van te doordringen waar ze precies voor werken en dit is een regeling van het soort baat het niet dan schaadt het niet. In dat opzicht is het dus prima regelgeving.

De enige bepaling die ik enigszins vreemd vind is die dat eednemers geacht worden de wet te volgen. Nu worden mensen sowieso geacht de wet te volgen ongeacht of ze een dergelijke eed hebben afgelegd of niet en ongeacht of ze het met de wet eens zijn of niet.

Aanpak hypotheektarieven:
De voorgestelde regelgeving omtrent hypotheken omvat een viertal elementen:

  • Variabele debetrente
  • Wegnemen oversluitdrempels
  • Eénsporig rentebeleid
  • Afsluitprovisie verbieden

Allereerst is het de bedoeling de transparantie over de opbouw van een hypothecair krediet op grond van een variabele rente te vergroten. Uit eerder onderzoek van de AFM blijkt dat consumenten over het algemeen nauwelijks een idee hebben van componenten die schommeling van de variabele rente beheersen. Daarbij is vaak weinig zicht op wat precies de maandlasten en uiteindelijke prijs van de hypotheek bepaalt.

Met de voorgestelde regelgeving worden aanbieders van hypotheken op basis van variabele rente verplicht gesteld om op hun website te tonen welke componenten van een hypotheekrente variabel zijn en bij wijziging van de rente door welke verandering in welke component dat precies wordt veroorzaakt.

Ten tweede moet het gemakkelijker worden voor degenen die een hypotheek hebben met een vaste rente om over te stappen aan het einde van de rentevaste periode. Daartoe zullen aanbieders op hun website verplicht de op dat moment geldende rentevoeten voor de verschillende rentevastperiodes openbaar te maken. Ook dient een consument voldoende tijd te krijgen om een goede beslissing te nemen. Hiervoor komt een termijn van drie maanden.

Ten derde is de bedoeling dat dezelfde rente wordt gehanteerd voor klanten met eenzelfde risicoprofiel. Dat wordt een éénsporig rentebeleid genoemd. Differentiatie van klanten op basis van risicoprofiel is allicht nog wel mogelijk. Het risicoprofiel is mede afhankelijk van de waarde van de woning of het inkomen van de desbetreffende consument in verhouding tot de hoogte van het uitstaande hypothecair krediet of het gebruik van garantieregelingen als de Nationale Hypotheekgarantie. Het achterliggende idee is dat op deze manier de markt overzichtelijker wordt.

Tenslotte is de minister van plan te bepalen dat aanbieders van hypothecair krediet geen andere kosten dan de advies- en distributiekosten in rekening mogen brengen bij de consument voor het tot stand brengen van een overeenkomst met betrekking tot het hypothecair krediet. Dit wordt de afsluitprovisie genoemd. Dit betekent niet dat tussenpersonen geen rekening mogen schrijven voor het geven van advies. Dit betekent dat een bank geen provisie meer mag geven aan een tussenpersoon ten aanzien van het aanbrengen van een nieuwe klant.

Het doel is dat alle maatregelen met betrekking tot de hypotheken op 1 januari 2013 in werking treden. Er zal voor die tijd nog consultatie plaatsvinden met marktpartijen.

Effectiviteit:
Het de facto verbieden van een afsluitprovisie ben ik een groot voorstander van omdat dat het verdienmodel van banken en tussenpersonen vele malen overzichtelijker maakt. Je weet precies hoeveel je kwijt bent en waaraan. Dat maakt gerommel met onoverzichtelijke constructies stukken lastiger.

Het éénsporig rentebeleid ben ik wat minder zeker over. Ik waag het te betwijfelen of de markt daadwerkelijk overzichtelijker wordt. Ik heb niet voldoende kijk op de gang van zaken om daar veel zinnigs over op te merken anders dan dat bijvoorbeeld collectieve kortingsregelen onmogelijk worden. Het is bovendien dan ook niet ondenkbaar dat er zeer veel verschillende risicoprofielen opgesteld gaan worden om er toch onder uit te komen. De rente mag immers alleen binnen hetzelfde risicoprofiel niet anders zijn. Er zijn dus nog wel wat mogelijke problemen met betrekking tot effectiviteit.

Dat aanbieders van rentevastperiodes deze openbaar moeten gaan maken kan ik alleen maar toejuichen. Het is vrij eenvoudige en zeer bruikbare informatie. Dit maakt onderling vergelijk van verscheidene aanbieders vele malen gemakkelijker. Overigens kunnen oversluitbepalingen in de hypotheekovereenkomst nog steeds een probleem vormen dus dat is wel iets om in de gaten te houden.

Tot slot de te publiceren informatie over de variabele rentevoeten. Het is an sich nuttig dat dit soort informatie gepubliceerd moet worden maar variabele rente wordt door ontzettend veel componenten en omstandigheden beïnvloed. Daarnaast is het vaak ook moeilijke materie met een hoog abstractieniveau. Ik vraag mij af of het publiceren van die informatie de materie voor de gemiddelde consument inzichtelijker zal maken. Desalniettemin kan het zeer nuttige informatie zijn zeker voor degenen die weten waar het bruikbaar voor is.

Bron:
Brief over de bankierseed
Concept Ministeriële regeling Bankierseed
Brief over transparante hypotheektarieven
Aanpak financiële sector (40 punten)

Comments closed.