We worden zowel in de collegebanken als in het professionele bestaan geconfronteerd met grote hoeveelheden informatie. De enorme hoeveelheid gegevens die aan je gepresenteerd wordt bevat de centrale concepten en antwoorden die je nodig hebt om tentamens te kunnen maken of de vragen van je klanten te kunnen beantwoorden. Toch leeft verwonderlijk weinig besef onder zowel studenten als professionals over het belang van goed kunnen lezen, luisteren en het maken van aantekeningen. Het (kunnen) maken van goede notities en aantekeningen is een belangrijke kunst om informatie te structureren en effectief tot je te kunnen nemen. In dit artikel zullen we enkele methodes en gedachtes delen over hoe je effectief aantekeningen kunt maken en grote hoeveelheden informatie verwerken, ongeacht of deze worden gepresenteerd of uit een boek moeten worden gedestilleerd.

Basis en doelen:

Het maken van aantekeningen is belangrijk omdat:

  • het essentieel is om je te voorzien van de nodige materie om je te informeren en je betoog te ontwikkelen.
  • het helpt je bij het concentreren op en het begrijpen van de informatie die je aan het lezen bent door je te helpen om de ideeën en argumenten in de tekst samen te vatten.
  • je jezelf kunt richten op de punten die relevant zijn voor je doel.
  • overzichtelijke aantekeningen een schrijfproces veel efficiënter maken.
  • aantekeningen gemaakt met behulp van een actieve en kritische benadering zullen je ook toestaan om je bestaande argumenten te verfijnen voordat je ze gaat gebruiken.

Om effectief aantekeningen te kunnen maken moet je een systeem ontwikkelen dat je in staat stelt om:

  • Informatie te ordenenen en geregeld op te zoeken en zo nodig te herzien en aan te vullen
  • Herhalen: je moet de belangrijkste gegevens gemakkelijk kunnen overzien en ze meerdere malen kunnen herhalen om ze tot je te nemen.
  • Reflecteren: Je moet de informatie zo geordend hebben dat het mogelijk is om verbanden te leggen zowel binnen je eigen aantekeningen als met andere informatie

Papier en pen versus de laptop:

In een niet zo heel ver verleden maakten we aantekeningen per definitie met pen en papier maar dankzij de opkomst van nieuwe media hebben we de laptop, tablet en aanverwante techniek als nieuwe optie er bij gekregen. Eens in de zoveel tijd laait het debat weer op over de vraag of digitale media leiden tot slechter leergedrag en kwalitatief slechtere informatieverwerking dan het gebruik van pen en papier.

De wetenschap is ook al eens aan de slag gegaan met dit vraagstuk en de conclusie was dat degenen die aantekeningen maken met hun eigen schrift beter in staat zijn om begripsvragen te beantwoorden dan zij die hun dictaat direct intikken op een toetsenbord alsook dat het lange-termijn begrip beter wordt ontwikkeld.

Nu is het natuurlijk veel te kort door de bocht om daarmee te zeggen dat digitale middelen daarmee slechter zijn dan traditionele middelen. De huidige afweging voor de laptop in de collegezaal en bij presentaties is eignelijk gebaseerd op een heel simpel uitgangspunt zijnde efficiëntie. Iedereen die blind kan typen kan over het algemeen veel sneller typen dan schrijven. Hoe meer je kunt typen hoe meer informatie je letterlijk van de docent kan overnemen. Je krijgt een menselijke recorder die vrijwel gedachteloos hele transcripties kan maken van hetgeen verteld wordt.

Schrijvers worden geconfronteerd met een schaarste-afweging. Noodgedwongen zullen zij een selectie moeten maken in woorden, nuances, zinnen en in de importantie van hetgeen gezegd wordt. Een dergelijke afweging kan alleen gemaakt worden op het moment dat je de hersens gebruikt en een interpretatie gaat maken.

In het gedachteloze element zit dan ook precies de crux. De ene methode is niet per se beter dan de andere methode zolang je maar nadenkt bij wat je doet. Laat je dus vooral niet uit het veld slaan wanneer iemand zijn methodiek als de beste tracht te verkopen. Er is geen beste methodiek, er zijn alleen maar dingen die of wel of niet werken.

Dit principe werkt overal: of je nu in de collegezaal zit te luisteren naar een docent, als toehoorder een symposium bijwoont of voor een artikel eindeloze hoeveelheden informatie aan het verwerken bent tot een nieuw, inzichtverschaffend meesterwerk. De wijze waarop je werkt dicteert het eindresultaat, niet de middelen waarmee je werkt.

Tools om te gebruiken:

Voor de broodnodige praktische inspiratie hieronder een aantal opties die je kunt overwegen om aantekeningen te maken. Voor wat betreft digitale media houdt ik het bij enkele simpele programma’s die op alle platformen beschikbaar zijn.

Pen en papier
Het oudste en meest gebruikte zijn nog altijd de ouderwetse pen en papier. Zowel een goede pen als goed papier hoeven geen fortuin te kosten. Zeker als je veel schrijft is het handig om een paar tientjes te investeren in een goede pen en goed papier. Het schrijfgenot van een goede pen die niet vlekt en soepel schrijft met papier dat past bij je schrijfstijl dragen substantieel bij aan het gemak en zelfs genoegen waarmee je aantekeningen kunt maken.

Schrijf je graag met een vulpen koop dan een goede vulpen en papier dat past bij de grotere hoeveelheid inkt die uit een vulpen vloeit. Schrijf je graag met een balpen, investeer dan in een goede balpen die soepel rolt met goede inkt die niet vlekt en glad, stevig papier dat past bij de schrijfkarakteristieken van een balpen.

Tekstverwerker:
Als je grote hoeveelheden tekst moet verwerken of notuleren gaat er niets boven een tekstverwerker. Voor vrijwel elk platform is een tekstverwerker beschikbaar zoals Word, AbiWord, LibreOffice, Pages enzovoorts. Welke tekstverwerker uiteindelijk word gekozen is sterk afhankelijk van persoonlijke voorkeur en platform waarop gewerkt wordt.

Hoewel weinig applicaties geschikter zijn voor het verwerken van tekst dan de tekstverwerker (de naam zegt het eigenlijk al) is dat meteen ook de grootste beperking. Zodra er iets anders dan tekst aan te pas komt, komen de limitaties van de tekstverwerker al snel in zicht en kan het de moeite waard zijn om over te stappen op een ander programma met meer mogelijkheden.

Evernote:
Evernote is een applicatie speciaal gebouwd om vele soorten informatie snel en overzichtelijk te kunnen verwerken. Evernote maakt het mogelijk om tekst bijvoorbeeld te koppelen aan foto’s en geluidsfragmenten waardoor het mogelijk wordt om overzicht aan te brengen in grote hoeveelheden gevarieerde informatie. Bovendien is Evernote beschikbaar op vrijwel alle platforms en tevens in mobiele varianten. Dat maakt Evernote een krachtige tool voor wie met veel verschillende bronnen werkt. Je kunt bijvoorbeeld een foto maken op je mobiel en daar een korte aantekening bij maken in Evernote en vervolgens die foto met aantekening op je pc opnemen in een groter notitieblok speciaal voor een project.

Met name op mobiel vlak is Evernote sterk ontwikkeld en zeker de moeite van het overwegen waard.

OneNote:
Microsoft’s OneNote is een notitieapplicatie van Microsoft die deel uitmaakt van de bekende Office-suite. OneNote is vaak een beetje het ondergeschoven kindje en geniet zelfs bij de meest fervente Microsoft gebruikers weinig bekendheid. Net als Evernote maakt OneNote het mogelijk om grote hoeveelheden informatie uit verschillende bronnen gemakkelijk te verwerken. Net als Evernote is OneNote verkrijgbaar voor meerdere platformen en zijn ook mobiele versies aanwezig. De mobiele versies zijn echter beduidend minder krachtig dan de desktop tegenhangers hoewel zeker de tabletversie niet teleur stelt.

Omdat OneNote deel uitmaakt het Office pakket, is de integratie met andere Office applicaties zoals Excel en Word uitmuntend. Wie dus veel informatie over verschillende applicaties uit wil wisselen heeft met OneNote één van de krachtigste tools tot zijn beschikking.

Alternatieven:
Afhankelijk van wat je eisen zijn om notities te maken zijn er nog talloze alternatieven zoals KeepNote, Springpad, Simplenote enzovoorts. Sommigen zijn gratis en verkrijgbaar voor vrijwel alle (mobiele) platforms en andere hebben betaalde versies welke meer opties met zich meebrengen. Bedenk wat je werkmethodiek is en welke functies je graag wilt hebben om het maximale eruit te halen.

Tot besluit

Hele blogs zijn volgeschreven over zoektocht naar de heilige graal van het aantekeningen maken en even zovele blogs beweren de ultieme oplossing verzonnen te hebben. Enkele verguizen de digitale middelen en weer anderen behandelen pen en papier als een vergaan tijdperk waarvan de gebruikers ongetwijfeld dinosauriërs zijn die wachten op hun komeet.

Uiteindelijk gaat er bij het maken van aantekeningen om dat je een goed systeem ontwikkelt dat je in staat stelt om informatie te verwerken, ordenen, gebruiken en repeteren. De wijze waarop je dat doet is bijzaak zolang het maar op bewuste wijze gebeurt. Anders is het maken van aantekeningen zo goed als nutteloos en kun je beter een voice-recorder of kopieermachine gebruiken.

Comments closed.