In opdracht van de minister van Financiën en de Raad van Commissarissen van De Nederlandsche Bank is door mr. R.J. (Rein Jan) Hoekstra en dr. J.M.G. (Jean) Frijns kabinetsbesluit om SNS REAAL op 1 februari 2013 te nationaliseren en wat daaraan voorafging bij DNB en het ministerie geëvalueerd. Dat heeft een dik rapport opgeleverd met tal van conclusies en aanbevelingen voor nieuwe maatregelen. Het rapport is een goede 400 pagina’s dik dus niet alles zullen we in detail doorlopen maar een aantal elementen vis ik er uit.

Over de nationalisatie:
De slotconclusie van het rapport is dat nationalisatie van SNS uiteindelijk onvermijdelijk was. Oorzaken hiervoor zijn zowel intern bij SNS aan te wijzen met double leverage, woekerpolissen en het Property Finance bedrijfsonderdeel als externe factoren zoals de voorwaarden van de Europese Commissie en het gebrek aan andere financiëringsmethodes zoals publiek-private mogelijkheden.

Het rapport is wel zeer kritisch over de periode van de verlening van staatssteun tot de (her)oprichting van het projectteam Mercurius/Roos. Na de verlening van de staatssteun is nagelaten om eisen te stellen aan ten aanzien van het voortbestaan van SNS. Het ministerie vertrouwde daarbij op het oordeel van DNB. De zwakheden in de structuur van SNS werden langzaamaan wel onderkend (double leverage, woekerpolissen en Property Finance) door DNB.

Maar van ‘schoon schip maken’ kwam weinig terecht. De verantwoordelijkheid daarvoor is bij SNS Reaal
neergelegd en de acties die wel werden ondernomen zoals scherper toezicht op Property Finance en het in kaart brengen van de verwevenheid tussen verzekeraar en bank, hebben onvoldoende opgeleverd. Het rapport legt de verantwoordelijkheid voor het te late optreden bij het ministerie van Financiën dat uiteindelijk systeemverantwoordelijke is.

Het kabinet deelt deze kritiek allicht niet en dit aspect van het rapport werd in de kabinetsreactie genuanceerd. Na het verstrekken van staatssteun hebben het ministerie van Financiën en DNB aangedrongen op afbouw van de vastgoedportefeuille. De afspraken zoals vastgelegd in een levensvatbaarheidsplan werden door DNB, de Europese Commissie en het ministerie destijds afdoende geacht. Inmiddels moet worden vastgesteld dat deze inschatting te optimistisch was. Dit kwam mede door de grote problemen op de vastgoedmarkt die niet voorzien waren.

Voor het overige worden in het rapport nog enkele kleine kanttekeningen geplaatst bijvoorbeeld aan de grote hoeveelheid adviseurs voor alle betrokken partijen waar mogelijk met minder had kunnen worden volstaan. Dit zijn echter niet dingen waar bijzonder zwaar aan getild lijkt te worden door de onderzoekers.

Aanbevelingen en de toekomst:
Het rapport bevat de nodige aanbevelingen ten aanzien van in het bijzonder de Interventiewet. Uitgangspunt is om overheidsingrijpen in en staatssteun aan de financiële sector in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen. Onteigening moet echte de uiterste optie zijn. De overige aanbevelingen worden voor een groot gedeelte al afgevangen door aangekondigde wijzigingen op nationaal niveau en de Europese Bank Resolution and Recovery Directive.

Ten aanzien van DNB en het ministerie wordt aangeraden om vroegtijdig af te stemmen met de Europese Commissie. De governance van De Nederlandsche Bank zou moeten worden herijkt. De president moet zorg dragen voor de coördinatie
van de invulling van de verschillende rollen van De Nederlandsche Bank als adviseur van de minister en als toezichthouder. Daarbij moet de president eindverantwoordelijk zijn en extern aanspreekpunt is voor het macro‑ en het microprudentiële toezicht. Ook zou de afstemming tussen macroprudentieel en microprudentieel toezicht verstevigd moeten worden. De concrete relevantie moet nog eventjes worden aangekeken zeker nu ondertussen de bankenunie een feit aan het worden is. Naar verwachting zal de Europese Centrale Bank (ECB) het prudentiële toezicht in Nederland op de grootbanken al op 4 november 2014 overnemen. Dit gaat gepaard met aanpassingen in de verantwoordelijkheidsverdeling rond de uitvoering van het bankentoezicht tussen DNB en de ECB.

De aanbevelingen over de herijking van de governance zullen worden meegewogen in een analyse over de inrichting van de governance bij de introductie van de Europese bankenunie. De eerste resultaten daarvan zullen in de loop van dit jaar verschijnen. Een gedeelte van de gesignaleerde problemen is met de introductie van dit stelsel in ieder geval verholpen.

Bron:
Het rapport van de Evaluatiecommissie Nationalisatie SNS Reaal
Kamerbrief kabinetsreactie op evaluatie nationalisatie SNS REAAL
Brief reactie DNB op evaluatie nationalisatie SNS REAAL
Evaluatie Interventiewet

Comments closed.