Afgelopen week is vrijwel geruisloos Verantwoordingsdag 2013 gepasseerd. De derde woensdag in mei wordt altijd verantwoording afgelegd over de financiële prestaties van Nederland van het voorgaande jaar. De derde dinsdag in september, Prinsjesdag, krijgt doorgaans meer aandacht. Dat is niet onlogisch aangezien iedereen altijd vol belangstelling kijkt naar wat de overheidsplannen voor het komende jaar voor hun financiële huishouding gaan betekenen. Verantwoordingsdag is echter niet minder belangrijk, dan wordt duidelijk hoeveel van de plannen gerealiseerd zijn en hoeveel dit meer of minder gekost heeft. Kortom, het geeft een indicatie van hoe goed of slecht de staat met zijn huishoudboekje is omgegaan. Laten we dus eens kijken hoe Nederland heft heeft gedaan in 2012. Overigens bevatten onderstaande cijfers wat afrondingsverschillen.

Kerncijfers, tekorten en schulden:
Een blik op het jaarverslag leert dat er fors minder geld is binnengekomen dan bij de Miljoenennota voor 2012 was begroot, het gaat om een bedrag van 11,6 miljard. Dit komt voor 9 miljard op het conto van directe belastingen zoals loonbelasting neer, indirecte belastingen zijn overigens een goede tweede met 3,6 miljard minder opbrengsten dan verwacht. De totale inkomsten uit belastingen en premies kwamen in 2012 uit op 220,5 miljard.

De overheid (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen) gaf € 24 miljard meer uit dan er binnenkwam, anders gezegd is dat een 67 miljoen per dag. Wel bedragen de uitgaven maar liefst € 2,8 miljard minder dan aanvankelijk was begroot. Veel posten vertonen meevallers wat onderaan de streep behoorlijk aantikt. Wel ging onder meer zorg weer over de begroting heen met een 1,1 miljard. Ook SZW en OCW vertonen tegenvallers van 0,3 miljard. In totaal gaf het Rijk in 2012 € 242,7 miljard uit aan onder meer zorg, sociale zekerheid, onderwijs en veiligheid.

Het begrotingstekort (EMU-saldo) over 2012 bedraagt 4,1% van het bruto binnenlands product (bbp). Dit beloopt 24,4 miljard in totaal waarvan 22,2 miljard van het Rijk (3,7%) en 2,2 miljard van de lagere overheden (0,4%). Voor het derde jaar is sprake van een verbetering van het EMU-saldo, al is deze verbetering minder sterk dan oorspronkelijk beoogd. De overheidsschuld (EMU-schuld) nam in 2012 met € 34 miljard toe en kwam uit op € 428 miljard (71,2% bbp). Daarmee beloopt de schuld per Nederlander een 26000 tegenover 24000 verleden jaar.

Economie en Europa:
Met name de tegenvallende inkomsten houden direct verband met de terugloop van de economie. Het ging behoorlijk veel minder dan waar bij het opstellen van de begroting nog rekening mee werd gehouden. Bij aanvang van het jaar 2012 lag er een raming die uitging van 0,75% economische groei, maar dit werd uiteindelijk een krimp van 1%. De recessie is ook zichtbaar bij de hogere werkloosheidscijfers. De stijging bedroeg in 2012 een 115.000 werklozen, resulterend in een totaal van 571.000 (7,2% van de beroepsbevolking).

Ook de Europese schuldencrisis speelde wederom een belangrijke rol. Deze blijft voor veel onrust zorgen. Er moesten nieuwe leningen worden uitgegeven voor Griekenland en Spanje (om de Spaanse banken te herkapitaliseren). Een positieve noot was de aankondiging van de Europese Centrale Bank om obligaties van zwakke landen op te gaan kopen, dit gaf de financiële markten een opleving.

Financieel beheer:
De bedrijfsvoering van het Rijk is goed op orde. De rechtmatigheidsdrempel ligt op 99,8% waarbij een paar kleine blipjes op de radar werden veroorzaakt door met aanbestedingsproblematiek. Er worden verdere maatregelen genomen om het inkoopbeleid verder op orde te krijgen dus wie weet zien we over een jaar 100% als rechtmatigheidsdrempel staan.

Conclusie:
Al met al heeft Nederland het niet slecht gedaan in 2012 gezien de omstandigheden. Er is een behoorlijke economische recessie geweest en de Eurocrisis blijft ook maar doorwoekeren. Hoewel we in het licht van de omstandigheden als land dus niet slecht gedaan hebben, is er welbeschouwd nog steeds weinig reden om te juichen. Het begrotingstekort is nog altijd ruimschoots boven de 3% en de staatsschuld is verder opgelopen naar 71,2% Dat betekent dat we nog altijd bezig zijn om de Zuid-Europese landen achterna te gaan.

Het is echter maar zeer de vraag of er een politiek klimaat ontstaat wat zich leent voor stevige bezuinigingen, dat is uiteindelijk toch de methode om een relatief hoog begrotingstekort en uiteindelijk een hoge staatsschuld te voorkomen.

Bron:
Financieel Jaarverslag van het Rijk (webversie)
Financieel Jaarverslag van het Rijk 2012 (PDF)
Verantwoordingsstukken

Comments closed.